تاریخ : چهارشنبه 1393/10/10 | 12:08 قبل از ظهر | نویسنده : مهدی ملکی سورکی

مقدمه
هوای پاك مایه شادمانی زندگی بشری است كه نیاز به آن بیش از نیاز به غذا و آب می باشد. صنعت مدرن امروز، باعث تولید گازها و ذرات زیادی می شود كه هوای آزاد را آلوده می كنند. در گذشته زغال در صنعت باعث تولید دی اكسید گوگرد زیادی می شد، ولی امروز به دلیل محتویات كم گوگرد در زغال، سوخت آن مشكلات زیادی تولید نمی كند ولی وسایل نقلیه موتوری مشكل اساسی هستند كه دی اكسید نیتروژن و ذرات آلی غیر قابل تجزیه تولید می كنند كه

تحت اثر اشعه خورشید به ازن تبدیل می شود كه مهمترین آلوده كننده هوا می باشد. گاز دی اكسید نیتروژن ( NO2 ) هوا را به رنگ قهوه ای در می آورد و این وضعیتی است كه بسیاری از شهرها در فصل تابستان با آن مواجه هستند . ذرات ریز كه در اثر سوخت موتورهای بنزینی و گردوغبار جاده ای، دود حاصل آتش سوزی و گرده های گیاهان تولید می شود  عامل آلودگی هوا در روزهای زمستانی است .

تعریف آلودگی هوا:
آلودگی هوا یعنی افزایش میزان  گازهای سمی و ذرات ریز جامد و مایع در هوا در غلظت هایی كه تهدید كننده سلامتی هستند .

منابع آلودگی هوا:
مهمترین منابع آلودگی هوا عبارتند از :
1- وسایل نقلیه
2- كارخانجات صنعتی
3- دود ناشی از آتش سوزی
4- گرده های گیاهان
5- طوفانهای شن و ماسه روان
6- طوفان ،گردوغبارو فعالیت آتشفشانها و آتش سوزی جنگل

مهمترین آلوده  كننده هوا :
1- ذرات جامدparticulate matter)  (: این ذرات از سد دفاعی طبیعی بدن عبور می كنند و به طور عمقی به ریه ها نفوذ و باعث تشدید آسم و اختلال عملكرد ریوی می شوند.
2- ازن: این گاز از واكنش های شیمیایی در جو و تحت تاءثیر نور آفتاب تولید می شود و محرك قوی سیستم تنفسی است.
3- دی اكسید نیتروژنNO2)  (   4- منواكسید كربن (CO)
5- سرب pb )  (    6- دی اكسید گوگرد ( SO2)
7- سولفات ها و سولفیدهیدروژن   8- آكرولئین  Acrolein (تشدید آسم )
9- دیوكسین: دیوكسین باعث  تشدید اختلال در تكامل جنین و افزایش خطر سرطان می گردد.
 
عوارض آلودگی هوا:
آلودگی هوا در دراز مدت می تواند برای انسان كشنده باشد در یك تجربه تلخ ، طی یك هفته آلودگی هوا در دسامبر 1952 در شهر لندن حدود 4700 نفر فوت كردند كه بیشتر آنان مبتلایان به بیماریهای قلب و ریه و افراد مسن بودند. آلودگی هوا باعث تحریك مجاری هوائی و تشدید آسم می شود و هرچه میزان ازن هوا بیشتر باشد، تعداد بیشتری  از افراد، مبتلا به آسم می شوند تماس دراز مدت با آلودگی هوا باعث  بروز برونشیت مزمن و آمفیزم میگردد. آلودگی هوا با گاز رادون ( ناشی از سوخت موتورهای دیزلی و صنایع سنگین ) باعث سرطان ریه می شود . همچنین آلودگی هوا باعث مرگ و میر حیوانات شده و برای گیاهان مضر می باشد و علاوه بر آن باعث افزایش عفونت های تنفسی می شود. آلودگی هوا اثرات غیر قابل جبرانی بر آثار باستانی و میراث فرهنگی دارد .

تاثیرات آلودگی هوا بركودكان:
كودكان به دلایل زیر نسبت به بزرگسالان در معرض خطر بیشتری از آلودگی هوا قرار می گیرند:
1- كودكان و شیرخوارگان با سرعت بیشتری تنفس می كنند و این  باعث افزایش تماس با مواد آلوده كننده هوا می شوند .
2- كودكان اكثرا" تنفس دهانی دارند كه به این ترتیب فیلتر بینی كه قسمتی از آلودگی هوا را می گیرد بطور موءثر نمی تواند عمل كند.
3- كودكان بیش از بزرگسالان در محیط آزاد به سر می برند بخصوص در فصول گرم و تابستان كه سطح آلودگی شدیدتر است.
4- سیستم ایمنی و ارگانهای وابسته در كودكان هنوز نارس است و نسبت به آلودگی حساس تر است  مثل سرب كه در استخوان های درحال رشد رسوب می كند. آلودگی هوا باعث تحریك انسداد راههای هوائی و تشدید آسم می شود و برنمو سیستم عصبی و تنفسی و ایمنی و غدد داخلی تاثیر می گذارد و می تواند خطر سرطان را در سال های بعدی زندگی افزایش دهد .

دی اكسید كربن و اهمیت آن در كیفیت هوای داخل ساختمان ها:
علی رغم اینكه دی اكسید كربن یك گاز آلاینده نبوده و بر سلامتی انسان هیچگونه تاءثیری ندارد ولی همواره به عنوان یك عامل مهم در بررسی كیفیت هوا داخل ساختمانها و به عنوان شاخصی جهت نحوه عملكرد سیستم تهویه مد نظر قرار می گیرد . در صورتیكه غلظت CO2 بالاتر از 1000 ppm باشد افرادیكه در معرض این هوا باشند احساس عدم تازگی و ساكن بودن هوا می نمایند. كیفیت بد هوا در اتاق ها منجر به خستگی ، عدم تمركز و عدم رضایت افراد می شود، كه اغلب ناشی از تهویه نامناسب ساختمان می باشد كه رابطه مستقیمی با غلظت CO2 دارد، لذا در برخی سیستم ها كه از  تهویه اتوماتیك استفاده می نمایند از غلظت CO2 به عنوان معیاری جهت تنظیم میزان هوای تازه ورودی به سیستم استفاده می شود.

شاخص های كیفی هوا (AQI)
AQI  (یا شاخص كیفیت هوا) یك شاخص برای گزارش كیفیت هوای روزانه است. این شاخص جایگزین شاخص قبلی PSI   (Pollution Standard Index ) گردیده است .
AQI ، هشدارهای لازم در رابط با تاثیر هوای آلوده بر سلامتی شما را نشان می دهد.
سازمان های حفاظت محیط زیست، AQI را با 5 نوع آلوده كننده هوا محاسبه می كنند:
1- ازن روی سطح زمین                                  2- منواكسید كربن
3- دی اكسید گوگرد                                      4- دی اكسید نیتروژن
5- گردوغبار
برای هر یك از این موارد ، سازمان های فوق استانداردی را جهت حفظ سلامت تعریف كرده است :
وضعیت شاخص استاندارد آلودگی  شاخص های استاندارد آلودگی
Pollution Standard Indices (P.S.I)
پاك 50-0  منوكسید كربن (CO)
سالم 100-50  ازن (O3)
ناسالم 200-100  دی اكسید گوگرد (SO2)
بسیار ناسالم 300-200  دی اكسید نیتروژن (NO2)
خطرناك 500-300  ذرات معلق (10PM)

آموزش حفاظت در مقابل آلودگی هوا :
1- كنترل سالانه میزان آلوده كننده های هوا در محیط آزاد كه از حد استاندارد خارج شود.
2- ارزیابی میزان آلودگی در محیط مدرسه تا كودكان فرصت رشد و تكامل در محیط سالم داشته باشند.
3- در روزهایی كه اخبار، آلودگی هوا را شدید و بحرانی اعلام می كند، بیماران قلبی و عروقی باید در خانه بمانند و اگر مجبور به خروج باشند ، نباید فعالیت زیادی انجام دهند و یا باید از شهر خارج شوند.
4- در روزهای اعلام بحرانی آلودگی هوا از حضور خود و فرزندان در محدوده های با آلودگی هوا پرهیز نمائید.

منابع:
www.daily.ir
http://www.era.gov/air now/aqibroch/aqi.html
www.yemra.com
www.wikipedia.com
www.aqcc.org
www.fafzati.com
http://www.epa.gov/